3- صداقت و مسئول‌پذيري دو ويژگي کارگزار
آنچه من مى‏خواهم عرض کنم اين است که دولت در واقع فعّالِ اصلى در صحنه کشور است و هر گونه موفّقيتى که براى دولت به‏وجود آيد، موفّقيت نظام اسلامى است..... صداقت و مسئوليت‏پذيرى بايد در مديران وجود داشته باشد. هنر يک مدير اين است که مسئوليت‏پذيرى داشته باشد. بر مبناى يک پايه منطقى، کار را انجام دهيد و مسئوليتش را هم به گردن بگيريد؛ بگوييد اين کار را کردم، مسئوليتش هم با من است. از مسئوليت نبايد هراس داشت. آن چيزى که پيش خداى متعال و پيش مسئولان ارشد نظام و پيش مردم عذر واقعى شمرده مى‏شود، همين است که انسان بگويد من اين اقدام را بر اين اساس منطقى کرده‏ام. پس بايد يک اساسِ منطقىِ قانونى وجود داشته باشد، که ملاک هم قانون است. بنابراين هيچ مشکلى نبايد وجود داشته باشد.
..... به نظر من اصلِ قضيه اين است که ما اگر در کار خود احساس مسئوليت داشته باشيم و کار را بر مبانى منطقى استوار کنيم، چنانچه نقصى هم در کار به وجود آيد، علاوه بر اين‏که خداى متعال ما را مؤاخذه نخواهد کرد - چون «لا يکلّف اللَّه نفساً الّا وسعها» ( بقره: (286 - مردم هم ما را مؤاخذه نخواهند کرد؛ مردم هم خلاف توقّعشان نخواهد بود. ما بايد تلاش‏ خود را بکنيم و کار را بر پايه منطقى استوار سازيم. وقتى مى‏گوييم پايه منطقى، معنايش اين نيست که حتماً و صددرصد درست است؛ نه، ممکن است منطق ما درست هم نباشد؛ اما بايد تلاشمان را براى جستجو از يک منطقِ درست آغاز کنيم و کار را بر پايه درستى استوار سازيم و مشورتهاى لازم را هم بکنيم......

2- پرهيز از اسراف وتجمل گرايي
مسئولان اسلامى نبايد در رفتار و عملِ خودشان مسرفانه و متجمّلانه زندگى کنند. بالاتر از آن، نبايد طورى زندگى کنند که روش اسراف‏آميز و تجمّل‏آميز به يک فرهنگ تبديل شود. اين هم نقطه بعدى است که اهميتش از اوّلى بيشتر است، يا لااقل کمتر نيست. فرض بفرماييد اگر به وسيله يک نفر در سطح عالى و در ميان صاحبان مناصب حکومت اسلامى، کيفيّت آرايش محلّ زندگى و محلّ کار، کيفيّت زندگى خانوادگى، چگونگى ازدواج فرزندان، مهريه‏ها و جهيزيه‏ها و از اين قبيل، به شکل غير اسلامى آن - به معناى مسرفانه - انجام گيرد، اين به فرهنگ تبديل مى‏شود؛ به اين معنا که بقيه نگاه مى‏کنند و ياد مى‏گيرند؛ مهريه‏ها بالا مى‏رود، ازدواجها مشکل مى‏شود، زندگى سخت مى‏شود و همين رفتار بتدريج آثارش در طول مدتى کوتاه يا بلند، در متن جامعه منعکس مى‏گردد. بنابراين مهمترين مطلب اصلى اميرالمؤمنين در باب حکومت اين است: حاکم نبايد حکومت را براى خود وسيله‌ي اعاشه و زندگى و کسب درآمد و اندوختن ثروت قرار دهد، بلکه بايد آن را يک مسئوليت بداند. بارى است بر دوش او؛ بايد همه همّت خود را بگذارد که اين بار را به منزل برساند.
نقطه‌ي محورى همين مسئوليت هم رعايت حدود و حقوق مردم، رعايت عدالت در ميان مردم، رعايت انصاف در قضاياى مردم و تلاش براى تأمين امور مردم است. براى حاکم اسلامى، حوائج و نيازهاى مردم اصل است...

ادامه مطلب...

1- داشتن انگيزه‌ي کار تا آخرين لحظه
من اولين نکته‏اى را که مى‏خواهم به شما مديران ارشد اين مجموعه عرض کنم، اين است که «انگيزه»ى کار در آغاز و در انجام کار نبايد هيچ تفاوت کند. يک مؤلف وقتى کتابى را مى‏نويسد، صفحه‏ى آخر را با همان همت و با همان انگيزه‏يى مى‏نويسد که صفحه‏ى اول را شروع کرده؛ زيرا اگر صفحه‏ى آخر را شما ننويسيد، يا دقت به خرج ندهيد، يا با خط خوب ننويسيد، کتاب ناقص خواهد شد. به نظر من، مهمترين مسئله در آخرين سال مسئوليت و خدمت اين دولت اين است که دوستان و برادران و مديران با همان انگيزه و با همان تلاشى که در آغاز ورودشان به عرصه‏ى خدمتگزارى داشتند، کار بکنند؛ نگذاريد خداى نکرده همت‌هايتان کاستى بگيرد.
نکته‏ى ديگر اين است که همه‏ى ما نسبت به آنچه که انجام مى‏دهيم، مسئوليم؛ منتها مسئوليت‌ها غالباً با پايان دوره‏ى مسئوليت تمام نمى‏شود؛ چون کارهاى ما تأثيراتى در کارهاى افراد بعد از ما مى‏گذارد. همان‏طور که ما بر روى بناى افراد قبلى شروع به کار کرديم، ديگران هم بر روى بناى ما شروع به کار خواهند کرد. بنابراين، پى‏ها را بايستى محکم گذاشت و ساختمان را بايستى استوار بنا کرد، تا هرچه که خواستند روى آن بسازند، بتوانند. و اين، افتخارش براى شما خواهد بود. اگر شما سياستهاى خوبى را امروز بگذاريد و اجرا کنيد - که اين سياستها در آينده سارى و جارى خواهد بود - هر کسى که بر اساس اين سياستها کار کند، ثواب و افتخار آن، براى شما خواهد بود؛ اما اگر خداى نکرده کوتاهى هم بکنيد، باز همين‏طور است؛ يعنى «من سنّ سنّة حسنة کان له اجرها و اجر من عمل بها الى يوم القيامة و من سنّ سنّة سيّئة کان عليه وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيامة». کارهاى ما تأثيراتى در آينده مى‏گذارد. با اين ديد، با اين نگاه، بايستى به همه‏ى کارهايمان نگاه کنيم.

آنچه که روى کاغذ و در عزم و اراده و ذهن ما هست، با آنچه که در خارج و واقعيت اتفاق مى‏افتد، فاصله دارد. هنر ما اين است که بتوانيم آن ذهنيتها را عينيت و تحقق خارجى ببخشيم؛ و بشود. درست است که تا اين نقشِ ذهنى نباشد، چيزى در خارج اتفاق نخواهد افتاد؛ اما لازم است که بدانند چه کار مى‏خواهند بکنند و تصميم بگيرند که بکنند؛ اما بين تصميم گرفتن و خواستن و شوق پيدا کردن تا رسيدن به آن نقطه‏ى مطلوب، يک فاصله‏اى وجود دارد که اين فاصله جز با همت، با تلاش، با قبول زحمت، با عرق ريختن و کار را دنبال کردن، به دست نمى‏آيد. مثالِ کوهنوردى را من ديروز براى جوانهاى دانشجو در دانشگاه گفتم. انسان نگاه مى‏کند به بالاى کوه؛ آدمهايى رفته‏اند آن بالاها که يا به قله رسيده‏اند يا به نزديک آن. وقتى انسان از اين پايين نگاه مى‏کند، دلش پرواز مى‏کند که: آه! بعد هم که همت مى‏کند که راه بيفتد؛ اما دو، سه تا پيچ که رفت، مى‏بيند عجب! سخت است! خيلى‏ها از وسط راه برمى گردند؛ خيلى‏ها خسته مى‏شوند؛ خيلى‏ها هم آنجا مى‏مانند. آن آرزو و تصوير ذهنى مطلوب، در آن نقطه‏ى بالاست. براى رسيدن و عينيت بخشيدن به آن، کارِ مداوم لازم است. مسئولان اين کارِ مداوم را بايد انجام بدهند؛ دنبال کنند و بخواهند؛ صادقانه، با امانت کامل و با همت، تا ان‏شاءاللَّه بشود.

در دنياى اسلام هم مسئله همين است. امروز مسئله‏ى اول بين‏المللى دنياى اسلام، مسئله‏ى فلسطين است. البته مسئله‏ى عراق، مسئله‏ى لبنان و مسئله‏ى افغانستان، مسائل دنياى اسلام است؛ همه هم مهم است. در همه‏ى اينها هم که نگاه مى‏کنيم، دست خاطى و گنه کار استکبار جهانى و امريکا و صهيونيسم را داريم مى‏بينيم. وظيفه هم روشن است. ملتها و دولتهاى مسلمان بايد به فکر بازگشت به هويت خود باشند و قدرت پيدا کنند تا به آنها زور نگويند. امروز در منطقه‏ى خاور ميانه براى قدرت امريکا مصلحت برتر، عبارت است از مصلحت صهيونيستها و اسرائيل. بعضى از دولتهاى عرب و مسلمان هم با امريکا روابط خوب و نزديکى دارند؛ اما مصالح آنها در درجه‏ى اول نيست. در مقابل مصلحت اسرائيل، مصلحت آنها اصلاً ملاحظه نمى‏شود. اين را همه بايد بفهمند و به آن توجه کنند. در خود فلسطين هم خيلى سعى کردند فلسطينيها را به جان هم بيندازند.

ادامه مطلب...

علاوه‏ى بر گناهان شخصى آحاد مردم، يک سياهه‏اى از گناهان است که مخصوص مسئولان است و يکى از آنها همين است: «کوتاهى کردن»؛ کارى را که ميتوان انجام داد و ميبايد انجام داد، انجام ندادن. از جمله «دست‏درازى به اموال عمومى»، جزو گناهان من و شماست؛ يعنى من و شما هستيم که ميتوانيم مرتکب اين گناه بشويم؛ اما آحاد مردم نميتوانند. تأثيرش هم نسبت به سرقتى که فلان آدم معمولى ممکن است بکند، به‏مراتب بيشتر و مضاعف است. «کُند کردن حرکت عمومى کشور با ايجاد يأس»، يکى ديگر از گناهان ماست. مردم را مأيوس کنيم، نيروى محرکه را مأيوس کنيم و افق را در چشم آن کسانى که بايستى با شوق و اميد جلو بروند، تيره و تار نشان بدهيم؛ اين کُند کردن حرکت مردم است؛ اين يک گناه بزرگى است. يکى از چيزهايى که حرکت کشور را کُند ميکند، تفرقه، اختلاف و دست به گريبان شدن است؛ اين ايجاد اختلاف يا دامن زدن به اختلاف، جزو گناهان مخصوص طبقه‏ى ماها مجموعه‏ى مسئولان و سياستمدارها - است. يا فساد اقتصادى؛ چه دست داشتن در فساد اقتصادى، چه چشم بستن بر فساد اقتصادى، چيزهايى است که حرکت عمومى کشور را کُند ميکند. فساد اقتصادى، هم خودش يک کُندکننده است، از جهت اينکه فساد است و مسئله‏ى ماليه‏ى عمومى کشور را دچار مشکل ميکند، هم انعکاسش در ذهن مردم از جهت ديگرى موجب فساد است، که نااميدى ايجاد ميکند؛ لذا چه شرکت داشتن در يک فساد - العياذباللَّه و خداى نخواسته - چه ديدن و چشم بستن بر يک فساد؛ يا کشاندن مردم به فساد؛ نوع ادبيات، نوع حرف و کارى که مردم را نسبت به مسائل مفسدانه جَرى و گستاخ کند - چه فساد مالى، چه فساد امور جنسى و امثال اينها - کُند کردن حرکت کشور است، و اينها گناهان ماست.

ادامه مطلب...

32287